İngiltere Başbakanı Andy Burnham, Hint Okyanusu’ndaki İngiliz üssünün bulunduğu Chagos Adaları’nı Morityus’a devretme kararına ABD’nin gösterdiği tepki üzerine, “Amerikalı dostlarımızla, mevcut düzenlemeyi onların kaygılarına daha iyi yanıt verecek biçimde nasıl yeniden düzenleyebileceğimizi konuşuyoruz.” dedi.

Burnham, İngiliz Milletler Topluluğu Hükümet Başkanları Toplantısı (CHOGM) dolayısıyla bulunduğu Antigua ve Barbuda’da The Economist’e değerlendirmelerde bulundu.

“Britanya yeniden sahnede.” ifadesini kullanan Burnham, İngiliz Milletler Topluluğu, Orta Doğu ve Avrupa Birliği ile ilişkileri yeniden tesis etmeye çalıştıklarını söyledi.

İngiltere’nin geride kalan 10 yılının oldukça güç geçtiğini belirten Burnham, önümüzdeki 10 yılın da aynı şekilde geçmemesi için çaba gösterdiklerini vurguladı ve şöyle konuştu: “Britanya, hayat pahalılığını denetim altına alamıyor. Bu yüzden başka ülkelerle birlikte çalışmalıyız. Büyüme bakımından da durum aynı. Britanya’nın yeniden güçlü bir büyüme yakalamasını isteyen ortaklarla işbirliği yapmalıyız.”

CHOGM öncesinde İngiltere’nin tarihi köle ticareti nedeniyle özür dilenmesi taleplerine kapıyı açık tuttuğunu, ancak tazminat ödenmeyeceğini açıkladığını anımsatan Burnham, “İngiltere, geçmişteki özür dilememe tutumunu devam ettiremez. Tazminat seçeneğini ise kabul etmedim. Bu kararımdan memnunum.” diye konuştu.

“ABD seçimlerinin ardından hayat pahalılığına yeniden eğilme olanağı çıktı”

Burnham, İngiltere’nin Avrupa Birliği’ne dönmesi konusunun “aynı meselenin durmadan gündeme getirilmesi” şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, “İnsanlar bazı şeylerin olması gerektiği gibi gitmediğini görüyor. Ancak bu, doğrudan sonuca ulaşmaya çalışmamız gerektiği anlamına gelmiyor.” dedi.

Avrupa ile ilişkilerin yakınlaştırılması konusunun da değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Burnham, İngiltere’nin gayrisafi milli hasılasını büyütmek amacıyla tüm seçenekleri kullanacağını söyledi.

ABD ile ilişkiler üzerine yöneltilen soruları da yanıtlayan Burnham, “Ara seçimlerin sonuçları ve ABD Başkanı Donald Trump’ın verdiği yanıt bana, herkesin her yerde etkilendiği hayat pahalılığı meselesine yeniden odaklanma fırsatının ortaya çıktığını gösterdi.” ifadelerini kullandı.

Göreve başladığı tarihten bu yana hayat pahalılığının etkisini azaltmaya çalıştığını anlatan Burnham, “Orta Doğu ve Ukrayna’daki çatışmalara çözüm getirmek için de bir fırsat söz konusu.” değerlendirmesinde bulundu.

“Diego Garcia’yı güvence altına alacak bir çözüme ulaşmak için çalışıyoruz”

Burnham, İngiltere’nin ABD ile birlikte kullandığı Hint Okyanusu’ndaki Diego Garcia deniz üssünün bulunduğu Chagos Adaları’nın Morityus’a devredilmesi kararına ABD’nin tepki göstermesi hakkında sorulan soruya şu yanıtı verdi:

“Üssün güvenliğini sağlayacak bir çözüm bulmak için çalışıyorum. Stratejik önem taşıması nedeniyle bu üs önceliğimiz. Atmamız gereken adım, müzakereleri yeniden başlatmak. Amerikalı dostlarımızla, mevcut düzenlemeyi onların kaygılarını daha iyi giderecek şekilde nasıl değiştirebileceğimizi görüşüyoruz. Grönland anlaşmasına baktığımızda bir çözüme varıldığını görüyoruz. Belki de Diego Garcia için işe yarayabilecek bir çözüm ararken o anlaşmadan faydalanabileceğimiz bazı unsurlar bulunabilir. Bu meseleye yoğun biçimde odaklanıyoruz ve büyük emek harcıyoruz; yine de süreç hayli güç.”

Burnham, gelecek yıl İngiltere’de yapılacak G20 zirvesine Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in hiçbir koşulda davet edilmeyeceğini, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ise toplantıya katılacağını söyledi.

Trump, İngiltere’nin Chagos Adaları’nı Morityus’a devretme kararını “aptallık” diye nitelemişti

İngiltere, yaklaşık 150 yıl boyunca sömürgesi olan Morityus’a bağlı Chagos Adaları’nı 1965’te bu ülkeden ayırmış ve Britanya Hint Okyanusu Toprağı olarak ilan etmişti.

Üç yıl sonra bağımsızlığını ilan eden Morityus, Diego Garcia’nın da yer aldığı Chagos Adaları’nın ülkesinden koparılması kararının hukuka aykırı olduğunu savunarak yasal yollara başvurmaya başlamıştı.

Uluslararası Adalet Divanı, 2019’da Chagos Adaları’nın Morityus’tan ayrılmasını hukuka aykırı olarak değerlendirmiş, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu da adaların Morityus’a geri verilmesi çağrısında bulunmuştu.

İngiltere, ABD ile ortak kullandığı bir üssün bulunduğu Chagos Adaları’nı 2024’te Morityus’a devredeceğini duyurmuştu.

Morityus ile İngiltere, Mayıs 2025’te Adaların devrine ilişkin anlaşmayı imzalamış; Diego Garcia Üssü’nün İngiltere tarafından kullanımını 99 yıllık kira sözleşmesine bağlamıştı.

Sözleşme, İngiltere’ye üssü kullanma süresini 99 yılın sonunda 40 yıl daha uzatma imkânı veriyordu. İki ülkenin parlamentolarındaki onay aşamaları tamamlanmadığından anlaşma hâlâ yürürlüğe girmedi.

ABD Başkanı Donald Trump ise İngiltere’nin üssün bulunduğu Adaları Morityus’a devretme kararını “aptallık” ve “zayıflık” olarak nitelemişti.

İngiltere’nin o dönemdeki Başbakanı Keir Starmer, Trump’ın daha önce bu konuda İngiltere’yi kutladığını söylemiş; son açıklamasının ise İngiltere’nin Grönland konusunda Danimarka’nın yanında yer almasına yönelik bir misilleme olduğunu öne sürmüştü.

İngiltere hükümeti, Trump’ın eleştirilerinin sonrasında anlaşmayı yasalaştırmayı amaçlayan yasa tasarısını geri çekmişti.